हातमागाच्या बेडशीटची काळजी घेण्यासाठी टिप्स

जर तुम्ही कधी चांगली हातमागाची चादर विकत घेतली असेल, तर तुम्हाला ती भावना माहित असेल – पहिल्या रात्री मिळणारा मऊपणा, नैसर्गिक वाटणारा गडद रंग. आणि मग, तीन वेळा धुतल्यानंतर सर्व काही बदलून जाते. रंग फिका पडतो, कापड खडबडीत होते आणि आकार बदलतो. त्यामुळे ही चादरीची चूक नसते, तर धुण्याच्या प्रक्रियेमुळे असे घडते. एक हातमागाची चादर विणण्यासाठी हाताने ४-६ तास लागू शकतात. विणकर मागावर बसून, एकामागोमाग एक धागा विणतात. हे असे काही नाही जे तुम्ही पावडर डिटर्जंटच्या स्कूपसह ६०-डिग्रीच्या मशीन वॉशमध्ये टाकाल. ही मार्गदर्शिका अशा लोकांसाठी आहे ज्यांच्याकडे आधीच हातमागाची चादर आहे किंवा जे ती विकत घेण्याचा विचार करत आहेत आणि तिला खरोखर दीर्घकाळ टिकू पाहतात.

विकत घेण्यापूर्वी - जे कोणीही सांगत नाही

कोणत्याही दुकानात जा किंवा कोणतीही वेबसाइट पहा, ते तुम्हाला थ्रेड काउंट (thread count) बद्दल सांगतील. हातमागासाठी त्या संख्येचा विचार करू नका. येथे त्याचा काहीही अर्थ नाही.

खरे महत्त्व आहे ते GSM - ग्रॅम्स प्रति चौरस मीटरचे. १८० ते २२० च्या दरम्यानचे GSM असावे. १५० पेक्षा कमी असल्यास काही महिन्यांतच चादर पातळ होऊ लागेल. २५० पेक्षा जास्त असल्यास ती भारतीय उन्हाळ्यासाठी खूप जड होईल.

खरेदी करण्यापूर्वी चादर प्रकाशासमोर धरून पहा. एक चांगली चादर काही प्रमाणात प्रकाश येऊ देते पण तिची वीण घट्ट असते. जर ती जाळ्यासारखी दिसत असेल, तर ती घेऊ नका. ती वीण खूप सैल आहे आणि नियमित धुण्यामुळे टिकणार नाही.

रंगाबद्दल (dye) विचार करा. नैसर्गिक रंग पहिल्या काही धुण्यांमध्ये जास्त उतरतात - ते तसेच असतात. रासायनिक रंग कमी कष्टात जास्त काळ टिकतात. दोन्ही चुकीचे नाहीत, पण तुमच्याकडे कोणता रंग आहे हे जाणून घेतल्यास पहिली धुलाई कशी करावी हे बदलते.

अचूक मोजमाप तपासा. हातमागाच्या चादरी निश्चित रुंदीच्या मागावर विणल्या जातात, त्यामुळे यंत्रावर बनवलेल्या चादरीपेक्षा त्यांचे मोजमाप थोडे वेगळे असू शकते. नेहमी अचूक लांबी आणि रुंदीबद्दल विचारा, विशेषतः जर तुमच्याकडे जाड गादी असेल.

आणि सर्वात महत्त्वाची गोष्ट - जर टॅगवर 'कॉटन ब्लेंड' किंवा 'कॉटन रिच' असे लिहिले असेल, तर ते शुद्ध सुती कापड नाही. पैसे देण्यापूर्वी तंतू (fibre) काय आहे, हे थेट विचारा.

हातमागाच्या चादरी कशा धुवाव्यात 

पहिली धुलाई सर्वात महत्त्वाची असते.

नवीन हातमागाची चादर पहिल्यांदा पाण्यात टाकण्यापूर्वी, ती ३० मिनिटे एक मोठा चमचा मीठ घातलेल्या थंड पाण्यात भिजवा. बस, एवढेच. ही एक कृती रंग पक्का करते आणि नंतर होणारा रंग उतरण्याचा त्रास कमी करते.

त्यानंतर, नेहमी थंड किंवा कोमट पाणी वापरा. गरम पाणी दोन गोष्टी करते - ते रंग फिके करते आणि कापसाचे तंतू आतून कमकुवत करते. तुम्हाला इजा लगेच दिसणार नाही, पण १० किंवा १५ वेळा धुतल्यानंतर तुम्ही विचार कराल की चादर विकत घेतली तेव्हासारखी का वाटत नाही. गरम पाणी हे त्याचे कारण आहे.

पावडरऐवजी लिक्विड डिटर्जंट वापरा. पावडर हातमागाच्या कापडातून नीट निघत नाही. ती विणीमध्ये राहते आणि प्रत्येक धुलाईनंतर चादर हळूहळू कडक करते.

मशीनचा जंटल सायकल (gentle cycle) ठीक आहे. जेव्हा तुमच्याकडे वेळ असेल तेव्हा हाताने धुणे चांगले, विशेषतः ब्लॉक-प्रिंट किंवा भरतकाम असलेल्या वस्तूंसाठी. मशीनचे रफ सायकल हातमागाच्या रचनेला अशा प्रकारे ओढतात की काही महिन्यांत नुकसान वाढते.

ब्लिच कधीही वापरू नका. थोडेही नाही. डायल्यूट केलेलेही नाही. ते कापसाच्या तंतूंना कायमचे खराब करते आणि त्यानंतर त्यातून परत सुधारणे शक्य नसते.

गडद रंगाचे कपडे किमान पहिल्या चार धुलाईपर्यंत हलक्या रंगाच्या कपड्यांपासून वेगळे धुवा.

हातमागाच्या चादरी कशा वाळवाव्यात 

बहुतेक लोक त्यांच्या चादरी थेट सूर्यप्रकाशात वाळवतात कारण त्या लवकर वाळतात. नैसर्गिक रंग असलेल्या हातमागाच्या चादरीसाठी हे सर्वात वाईट आहे.

थेट कडक सूर्यप्रकाश नैसर्गिक रंग वेगाने फिके करतो. जर प्रत्येक वेळी कडक उन्हात वाळवल्या तर काही रंग १० धुलाईमध्येच त्यांच्या मूळ चमकित्वाच्या ४०% पर्यंत गमावतात. सावलीत वाळवा. वेळ जास्त लागेल पण रंग टिकून राहील.

चादर दोन दोऱ्यांवर समान रीतीने टांगा किंवा सपाट पसरवा. एका कोपऱ्यातून टांगल्यामुळे संपूर्ण ताण एकाच बिंदूवर येतो आणि कालांतराने विणकाम असमान ताणले जाते.

चादर कधीही पिळू नका. त्याऐवजी ती कोरड्या टॉवेलमध्ये गुंडाळा आणि त्यातील पाणी काढून टाका.

टंबल ड्रायर - शक्य असल्यास टाळा. पर्याय नसेल तर, फक्त सर्वात कमी उष्णता सेटिंग वापरा.

इस्त्री

चादर थोडी दमट असतानाच इस्त्री करा. कोरड्या चादरीवर जास्त उष्णतेने इस्त्री केल्यास तंतू कमकुवत होतात. मध्यम उष्णता, थोडी दमट - नुकसान न होता चादर नीट इस्त्री होईल.

जर तुमच्या चादरीवर ब्लॉक प्रिंटिंग असेल, तर नेहमी उलट्या बाजूने इस्त्री करा. प्रिंटच्या बाजूला जास्त उष्णता दिल्याने कालांतराने डिझाइन तडकते किंवा फिके पडते.

हातमागाच्या चादरी कशा साठवून ठेवाव्यात

पूर्णपणे कोरड्या झाल्यावरच साठवा. थोडीही दमटपणा बुरशीला (mildew) निमंत्रण देते आणि तो वास सहज जात नाही.

घडी सैल ठेवा. प्रत्येक वेळी एकाच रेषेत घट्ट घडी केल्याने त्या घड्यांच्या ठिकाणी कापड पातळ होते. दर काही महिन्यांनी घडी करण्याची पद्धत बदला.

साठवणुकीच्या ठिकाणी कडुनिंबाची पाने किंवा सिडर ब्लॉक्स ठेवा. ते मॉथबॉल्सच्या तीव्र रासायनिक वासाशिवाय कीटकांना दूर ठेवतात.

दीर्घकालीन साठवणुकीसाठी सीलबंद प्लास्टिक पिशव्या टाळा. कापसाला हवेची गरज असते. एअरटाइट साठवणुकीमुळे कालांतराने कापड पिवळे पडते. सुती पिशवी वापरा किंवा फक्त शेल्फवर घडी करून ठेवा.

कोणत्या वापरासाठी कोणती चादर

घरी दैनंदिन वापरासाठी - साधे विणकाम किंवा साधे पट्टे, १८० ते २०० GSM. काहीही गुंतागुंतीचे नाही. सहज धुता येते, लवकर वाळते, टिकते. हातमागाची चादर 

उन्हाळ्याच्या रात्री - हलकी हातमागाची सुती चादर, २०० GSM पेक्षा कमी, ओपन विणकाम. कापूस स्वतः श्वास घेतो. कोणत्याही सिंथेटिक चादरीपेक्षा थंड. उन्हाळ्यात सॅटीन विणकाम टाळा - ते उष्णता अडवून ठेवते.

भेट देण्यासाठी चादरी - ब्लॉक-प्रिंट किंवा भरतकाम केलेले संच. एका तपशीलवार ब्लॉक-प्रिंट चादरीमध्ये १५० पेक्षा जास्त वैयक्तिक हाताच्या मुद्रांचा समावेश होतो. ३ ते ५ तासांचे प्रत्यक्ष कुशल काम लागते. ती एक खरी भेट आहे, दुकानातून उचललेली गोष्ट नाही. हँड ब्लॉक चादर

हॉटेल्स आणि गेस्ट हाऊस - पांढरी किंवा ऑफ-व्हाइट, २०० GSM आणि त्यापेक्षा जास्त. वारंवार धुण्यास सोयीस्कर, स्वच्छ दिसते, जास्त वापराच्या ठिकाणी सिंथेटिकपेक्षा जास्त काळ टिकते. सानुकूल ब्रँडिंगसह मोठ्या प्रमाणात ऑर्डर्स उपलब्ध आहेत.

मुलांच्या खोल्या - आधीच धुतलेली हातमागाची सुती चादर, फक्त नैसर्गिक किंवा वनौषधींचे रंग. मुलांच्या त्वचेला रात्रभर स्पर्श करणाऱ्या गोष्टीवर कोणतेही रासायनिक फिनिश नसावे.

हातमाग विरुद्ध इतर चादरी 

प्रामाणिक फायदे आणि तोटे

चांगले काय आहे

• कोणतेही दोन तुकडे अगदी सारखे नसतात - हाताने विणलेले

• शुद्ध कापूस, कोणतेही सिंथेटिक मिश्रण नाही

• प्रत्येक धुलाईनंतर अधिक मऊ होतात, कडक होत नाहीत

• तुमचे पैसे थेट विणकरांना जातात, फॅक्टरीला नाही

• त्वचेच्या समस्या असलेल्या लोकांसाठी नैसर्गिक रंगांचे पर्याय

• काळजी घेतल्यास ५ ते ८ वर्षे टिकतात

जे तितके चांगले नाही

• सामान्य चादरीपेक्षा जास्त काळजीपूर्वक धुण्याची गरज

• निश्चित मागावर हाताने विणलेले असल्याने आकारात थोडा फरक

• नैसर्गिक रंग पहिल्या काही धुलाईमध्ये उतरतात

• नेहमी प्रत्येक मानक आकारात उपलब्ध नसतात

• प्रमाणात उत्पादित चादरींपेक्षा सुरुवातीला जास्त खर्च

तुमच्या गरजेनुसार काय निवडावे

दैनंदिन वापर - साधा पांढरा किंवा ऑफ-व्हाइट, १८० ते २०० GSM. कमी देखभाल, दीर्घकाळ टिकते. 

उन्हाळ्यासाठी - हलके, ओपन-विणकाम, १९० GSM पेक्षा कमी. रात्री स्पष्टपणे थंड वाटते.

ब्लॉक प्रिंट - हँड ब्लॉक प्रिंटेड कॉटन, रंग. प्रति चादर ३ ते ५ तासांचे काम. मशीनद्वारे प्रिंट केलेल्या कशाचीही तुलना होऊ शकत नाही. 

भेट देण्यासाठी - मॅचिंग उशीच्या कव्हरसह एम्ब्रॉयडरी किंवा जामदानी विणकामाचे संच. 

हॉटेल्ससाठी - उच्च GSM पांढरी हातमागाची चादर, ब्रँडिंग आणि GST इनव्हॉइससह मोठ्या प्रमाणात ऑर्डर्स.  

थोडक्यात सांगायचे तर

हातमागाची चादर ५ ते ८ वर्षे टिकू शकते. बहुतेक दोन वर्षांपेक्षा जास्त टिकत नाहीत कारण लोक त्या गरम पाण्याने धुतात, उन्हात वाळवतात आणि पूर्णपणे कोरड्या होण्यापूर्वी साठवतात. थंड पाण्याने धुवा, सावलीत वाळवा, पूर्णपणे कोरडी झाल्यावरच साठवा. हीच संपूर्ण गोष्ट आहे. प्रत्येक वेळी असे करा आणि चादर मऊ राहील, रंग टिकून राहील आणि विणकाम अखंड राहील.